الشيخ فاضل اللنكراني
232
اخلاق فاضل (فارسى)
علاوه بر آن ، با ملاحظهء روايات فقهى ، مىبينيم كه ائمهء اطهار : به قرآن كريم استشهاد مىكردهاند ؛ « 1 » بنابراين ، غير از آن دو وظيفه اى كه بيان شد ، مىبايست در مسائل فقهى كه آيات قرآن شاهد و دليل آنها است ، از آن آيات استفاده كرد ؛ لذا فقها بايد در مقام استدلالهاى فقهيه به آيات الاحكام - كه جنبهء فقهى دارد - تكيه كنند . جملهء دوّم حضرت اين است : « كَمْ مِنْ مُسْتَنْصِحٍ لِلْحَدِيثِ مُسْتَغِشُّ لِلْكِتَابِ ظاهراً » . در اين عبارت ، حديث در مقابل كتاب و قرآن نيست ، بلكه حديث همان حديث الكتاب است ؛ يعنى همان تعبير قبل : « روايهء الكتاب » . حضرت مىفرمايد : چه بسيارند افرادى كه وقتى مسألهء روايت كتاب و ظاهر قرآن مطرح مىشود حالت نصيحت ، اعتماد و دلسوزى زيادى در آنان احساس مىشود و ناصحانه و خيرخواهانه برخورد مىكنند ؛ امَا وقتى مسألهء عمل به قرآن مطرح مىشود ، در كارشان خيانت ديده مىشود « 2 » و از مصاديق ( نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَ نَكْفُرُ
--> ( 1 ) . عَنْ زُرَارَهءَ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِى جَعْفَرٍ ( ع ) : أَلَاتُخْبِرُنِى مِنْ أَيْنَ عَلِمْتَ وَ قُلْتَ إِنَّ الْمَسْحَ بِبَعْضِ الرَّأْسِ وَ بَعْضِ الرِّجْلَيْنِ ؟ فَضَحِكَ ثُمَّ قَالَ : يَا زُرَارَهءُ ! قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ( ص ) وَ نَزَلَ بِهِ الْكِتَابُ مِنَ اللَّهِ ، لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ : ( فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ ) فَعَرَفْنَا أَنَّ الْوَجْهَ كُلَّهُ يَنْبَغِى أَنْ يُغْسَلَ . ثُمَّ قَالَ : ( وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ ) ثُمَّ فَصَّلَ بَيْنَ الْكَلَامِ فَقَالَ : ( وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ ) فَعَرَفْنَا حِينَ قَالَ : ( بِرُؤُسِكُمْ ) أَنَّ الْمَسْحَ بِبَعْضِ الرَّأْسِ لِمَكَانِ الْبَاءِ . . . ثُمَّ فَسَّرَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ لِلنَّاسِ فَضَيَّعُوه . ( الكافى ، ج 3 ، باب مسح الرأس ، ص 29 ) زراره نقل مىكند كه به حضرت باقر ( ع ) گفتم : آيا مرا از راز اين مطلب با خبر نمىسازيد كه از كجا دانستهايد مسح كردن قسمتى از سر و قسمتى از پشت پا كفايت مىكند ؟ حضرت تبسّم كردند وفرمودند : جدم رسول خدا ( ص ) چنين فرموده است و آيهء قرآن نيز در اين باره نازل شده است ؛ خداوند عز و جل مىگويد : « صورتهاى خود را بشوييد » . از اين عبارت دانستيم كه تمام صورت بايد شسته شود . بعد از آن فرمود : « دستهاى خود را تا آرنج بشوييد » ، ما دانستيم كه تمام دستها تا آرنج بايد شسته شود . آنگاه فصل تازهاى گشود و گفت : « و به سرهاى خود مسح بكشيد » . و از آن جا كه گفت : « به سرهاى خود » ، به خاطر همين كلمهء « باء » ، دانستيم كه مسح كردن قسمتى از سر كافى است . و اين دو فصل را رسول خدا عملًا در سنت خود تفسير كرد ، ولى مردم تفسير رسول خدا را تباه كرده و ضايع گذاشتند . ( 2 ) . قال رسول الله ( ص ) : مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ فَلَمْ يَعْمَلْ بِهِ وَ آثَرَ عَلَيْهِ حُبَّ الدُّنْيَا وَ زِينَتَهَا اسْتَوْجَبَ سَخَطَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كَانَ فِى الدَّرَجَهءِ مَعَ الْيَهُودِ وَ النَّصَارَى الَّذِينَ يَنْبِذُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِم . ( بحارالأنوار ، ج 73 ، باب 67 ، ص 328 ) هر كس قرآن را بياموزد و به آن عمل نكند و دوستى دنيا و آرايشهاى آن را بر عمل به قرآن ترجيح دهد ، شايستهء خشم خداى بزرگ خواهد شد و در درجه همسان يهود و نصارا قرار خواهد گرفت كه كتاب خدا را پشت سرافكنده و ناديده گرفتند .